E-İrsaliye Kayıtlı Olmayana E-İrsaliye Kesilir Mi?
Herkesin iş dünyasında yaşadığı o meşhur “ilk defa karşılaşılan durum” vardır ya, işte ben de ilk kez e-İrsaliye sistemine geçtiğimde tam böyle bir an yaşadım. O kadar karmaşık ve yeni bir şeydi ki, gerçekten başıma geleceklerin neler olacağına dair hiç fikrim yoktu. Ama gelin, Ankara’nın göbeğindeki ofisime doğru adım attım ve bu sürecin beni nasıl şekillendirdiğini sizlerle paylaşmak istiyorum. Evet, konu bu yazıda biraz teknik ama gerçekler hayatın ta içinden, benim gözlemlerimle.
E-İrsaliye Sistemi Nedir?
E-İrsaliye, kağıt üzerinde yapılan irsaliye işlemlerinin elektronik ortamda yapılmasını sağlayan bir sistem. Yani, kısaca dijital irsaliye. Her ne kadar dijitalleşme hızla ilerlese de, hala birçok işletme kağıt irsaliye kullanmaya devam ediyor. Neden? Çünkü yıllardır aynı şekilde iş yapmaya alışmışlar ve “bize bir şey olmaz” zihniyetine sahipler.
E-İrsaliye, vergi mükellefleri için bir zorunluluk haline gelmeye başlamıştı. Ancak herkesin bildiği gibi, bazı şeyler her zaman olduğu gibi değişmeye de devam ediyor. E-İrsaliye sistemine geçen işletmeler, artık kağıt kullanmak yerine elektronik ortamda bu işlemleri yapabiliyor. Peki, ya bu sisteme kayıtlı olmayan bir işletme? Onlar için aynı şey geçerli mi?
E-İrsaliye Kayıtlı Olmayan Birine E-İrsaliye Kesilir Mi?
E-İrsaliye sistemine dahil olmayan birine e-İrsaliye kesilip kesilmeyeceği, aslında biraz bu sistemin yapısına bağlı. Benim de ilk başta en çok merak ettiğim soru buydu. Anladım ki, eğer bir işletme e-İrsaliye sistemine dahil olmamışsa, ona e-İrsaliye kesmeniz mümkün değil. Fakat bunun yerine, geleneksel kağıt irsaliye kesmeniz gerekiyor.
Ankara’da küçük bir işletme sahibinin gözünden bakınca, bu durumun ne kadar kafa karıştırıcı olduğunu görmek çok kolay. Çünkü vergi mükellefi olsanız bile, bu tür dijital sistemlere geçmek bazen o kadar yorucu ve karmaşık olabiliyor ki, çoğu kişi sistemi takip edemiyor. İşte burada devreye devletin oluşturduğu bazı geçiş kolaylıkları giriyor. Ama bunlar da tam olarak yeterli olmayabiliyor.
Sisteme Geçiş Kolay Mı?
Benim de tanıdıklarım arasında e-İrsaliye sistemine geçmeye çalışanlar oldu. Birçoğu, sistemi anlamakta zorlandığı için işlemleri bir muhasebeciye ya da danışmana devretmişti. O kadar zorlayıcı ve kafa karıştırıcı bir süreçti ki, çoğu kişi haliyle bir süre beklemeyi tercih etti. Hatta bu, bazen aylar sürebiliyordu. Hangi vergi mükelleflerinin sisteme kaydolması gerektiğini bilen bir kişi bulmak da çok kolay değil. Zira sistemin çok ince detayları var.
Peki ya kayıtlı olmayan birine, e-İrsaliye kesme meselesine gelecek olursak; buradaki kural basit: Kayıtlı olmayan birine kesilemez. Bu durumda, bu kişiye geleneksel kağıt irsaliye ile işlem yapmanız gerekir. Ama işin bir diğer boyutu da şurada başlıyor: Her işletme, e-İrsaliye sistemine geçmek zorunda mı? Hayır. Ancak 2020 yılında yapılan düzenlemelerle, belirli bir ciroyu aşan işletmelerin, e-İrsaliye sistemine geçmeleri zorunlu hale getirildi. Bu sebepten dolayı, bir işletme büyükse ve bu sisteme kayıtlı değilse, yasal sorunlarla karşılaşabilir.
E-İrsaliye’yi Kullanmanın Avantajları
E-İrsaliye’nin en büyük avantajı, kağıt işlemleri ortadan kaldırarak hem zaman hem de maliyet tasarrufu sağlaması. Bu durumda vergi mükellefi olan bir işletme, e-İrsaliye ile çok hızlı bir şekilde düzenli ve yasal bir şekilde işlem yapabiliyor. Ayrıca, bu işlemler dijital ortamda olduğu için kaybolma riski de yok. Hani bazen o kağıt irsaliye kaybolur, sonra o günkü işlemleri ispatlamak bir hayli zorlaşır ya, işte e-İrsaliye ile bu sıkıntıyı ortadan kaldırmış oluyorsunuz.
Bunların yanında, dijitalleşmenin en büyük avantajı hız. E-İrsaliye’yi kullananlar, kesilen irsaliyeyi anında alıcıya iletebiliyor. Bu, lojistik ve muhasebe süreçlerini inanılmaz derecede hızlandırıyor. Ayrıca, sistemin sağladığı otomatik düzenlemeler sayesinde, hatalı kesilen irsaliyelerin düzeltilmesi de kolaylaşıyor.
İşletmelerde Dijital Dönüşüm: Bir Gözlem
Hemen herkesin bildiği gibi, dijital dönüşüm ve yenilikler iş dünyasında her geçen gün daha büyük bir yer kaplıyor. Özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin büyük bir kısmı, bu dönüşüme ayak uydurmakta zorlanıyor. Örneğin, bir arkadaşımın işletmesi, yıllarca kağıt kullanarak işlem yapıyordu. Bir gün, Vergi Dairesi’nden gelen bir yazı ile bu sisteme geçmelerinin zorunlu olduğunu öğrendiler. Önceleri “Bize ne, yine de işimizi yapıyoruz” yaklaşımındaydılar ama zamanla e-İrsaliye’nin sunduğu avantajları fark ettiler.
Sonuçta, kayıtsız bir şekilde işlemi yapmak, hem zaman kaybı hem de bürokratik anlamda sıkıntı yaratabiliyor. Kayıtlı olmayanlara e-İrsaliye kesilemeyeceği için, nihayetinde geleneksel yönteme dönmek zorunda kalırsınız ve bu da size ekstra iş yükü yaratır.
Sonuç Olarak
Evet, eğer e-İrsaliye sistemine kayıtlı değilseniz, o zaman size e-İrsaliye kesmek mümkün değil. Ancak bu, dijital dönüşüm sürecine geçememiş bir işletme için ciddi bir dezavantaj olabilir. İlerleyen yıllarda, e-İrsaliye’nin yaygınlaşması ile birlikte, kayıtlı olmayanlara kesilebilecek irsaliyelerin de dijitalleşeceği kesin. O yüzden bu süreci daha erken kucaklamak, hem vergi yükümlülüklerini yerine getirmek hem de iş süreçlerinizi hızlandırmak adına önemli olacaktır.
E-İrsaliye’yi kesmenin daha kolay ve pratik olduğunu görüp, bu sisteme geçmek aslında büyük bir adım. Ve eğer hala kayıtlı değilseniz, 2025’teki büyük değişikliklere hazırlıklı olmanızı tavsiye ederim!