Merhabalar, sevgili dostlar… Bugün sizlerle çok sorulan bir soruyu — “Endoskopi kaç yılda bir yapılmalı?” — hem bilimsel veriler ışığında hem de gerçek hayat öyküleriyle birlikte konuşacağız. Sağlıklı bir sindirim sistemi için, bu tip kontrollerin ne ölçüde düzenli olması gerektiğini hep birlikte merak edelim.
Endoskopi Nedir? neden önemli?
Endoskopi, ucunda kamera olan esnek bir tüp aracılığıyla yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağını inceleyen bir tıbbi işlemdir. ([Vikipedi][1]) Bu yöntem, mide ülseri, gastroözofageal reflü, gastrik mukozada hasar, Helicobacter pylori gibi enfeksiyonlar, mide kanseri öncü lezyonları gibi birçok durumu tespit etmek veya izlemek için kullanılır. ([yasarcolak.com][2])
Ancak bu işlemin her yıl, her iki yılda bir ya da rastgele yapılması önerilmez; en doğru aralık, kişinin yaşı, risk faktörleri, yaşam tarzı ve önceki endoskopi sonuçlarına göre değişir.
Kimler Daha Sık Endoskopi Olmalı?
Ailede mide kanseri öyküsü ya da mide hastalığı bulunanlar, yüksek risk grubundadır. Bu kişiler için endoskopi 1–3 yılda bir önerilebilir. ([50 Faktör Kremi][3])
Kronik gastrit, atrofik gastrit veya öncü değişiklikler (metaplazi, displazi gibi) saptanan hastalarda özellikle 1–3 yıllık aralıklarla kontrol endoskopisi önerilir. ([Hospital Nino Jesus][4])
Eğer ilk endoskopi normal çıktıysa ve kişi herhangi bir semptom yaşamıyorsa, tekrar endoskopiye gerek olmayabilir. ([About GERD][5])
Ne Sıklıkla Yapılmalıdır: Veriler Ne Diyor?
Bir çalışma, üst sindirim sistemi endoskopilerinin çoğu kez 1–3 yılda bir tekrarlandığını gösteriyor. ([giejournal.org][6])
Başka bir veri seti, eğer displazi (öncü kanserleşme riski taşıyan doku) yoksa, takip endoskopisinin 3–5 yılda bir yapılmasının yeterli olduğunu söylüyor. ([AAFP][7])
50 yaşın üzerindekilerde, mide ve bağırsak sağlığı açısından düzenli taramaların önemli olduğu, fakat hastada hiçbir risk faktörü yoksa çok sık endoskopiye gerek olmadığı vurgulanıyor. ([yasarcolak.com][2])
Yani: “Herkes için sabit yıllık aralık” yok. Endoskopi ihtiyacı, kişisel risk ile şekilleniyor.
Gerçek Hayattan Hikâyeler: Endoskopinin Değeri
Düşünün: 48 yaşında, pek de şikâyeti olmayan ve sağlıklı bir yaşam süren Ayşe teyze… Ailesinde mide kanseri geçmişi varmış. Doktoru, 45–50 yaş civarında bir kez endoskopi olmasını önerdi. İlk endoskopide gastrik mukozada atrofik gastrit saptandı. Bu sayede Ayşe, düzenli aralıklarla kontrol oldu — ve erken bir dönemde risk taşıyan doku değişikliği tespit edilip zamanında müdahale edildi.
Ya da Mehmet Bey… Uzun yıllar reflüyle yaşayan, bazen yanma-kusma yaşayan bir insan. İlk endoskopide reflüyle beraber hafif özofajit saptandı. Doktor kontrollerini 2 yıllık aralıklarla önerdi. Bu sayede ilerleyebilecek daha ciddi sorunlar önlendi.
Bu hikâyeler, endoskopiyi “gereksiz tıbbi bir işlem” değil; “hayatı koruyan bir güvenlik ağı” olarak görmemizi sağlıyor.
Ne Zaman Normal Endoskopi — Ne Zaman Takip Endoskopisi?
| Durum | Önerilen Sıklık |
| ——————————————————— | ——————————————————————– |
| Ailesinde mide/kanser öyküsü, yüksek risk | Her 1–3 yıl |
| Gastrit, atrofik gastrit, mukozal değişiklik, polip riski | 1–3 yıl arası, hekimin önerisine göre |
| İlk endoskopi normal, risk yok, semptom yok | Tekrara gerek olmayabilir; doktor görüşüyle |
| Reflü, özofajit, kronik gastrik rahatsızlık | Semptomlara göre; genellikle 2–3 yılda bir kontrol ([About GERD][5]) |
Niçin Herkes Aynı Sıklıkta Olmasın?
Çünkü: bir kere normal çıkan endoskopi, “5–10 yıl boyunca garanti” anlamına gelmiyor. Risk faktörleri; genetik yapı, beslenme, yaşam tarzı, çevresel faktörler zaman içinde değişebilir. Bu yüzden kontrol periyodunu “yaş, bulgu, risk” gibi parametrelere göre kişiselleştirmek en mantıklısı.
Ayrıca fazla sık yapılan endoskopiler — özellikle biyopsi-alınmış veya girişim yapılmışsa — hem maliyet hem de hastanın yaşam kalitesi açısından gereksiz olabilir. ([topdoctors.co.uk][8])
Siz Ne Düşünüyorsunuz? Topluluğumuzun Deneyimleri
– Siz daha önce endoskopi oldunuz mu? Kaç yıl arayla yaptırdınız?
– Ailenizde mide, bağırsak hastalığı ya da kanser öyküsü olan var mı? Bu sizin endoskopi bakışınızı etkiledi mi?
– Sizce ülkemizde endoskopi gibi tarama testleri ne kadar ciddiye alınıyor? Daha bilinçli bir toplum için neler yapılabilir?
İsterseniz, gelecek yazımda yaş gruplarına göre endoskopi önerileri üzerine bir rehber çıkartabilirim — hem genç hem orta yaş hem yaşlı bireyler için. Nasıl olur?
[1]: “Esophagogastroduodenoscopy”
[2]: “Endoskopi ve Kolonoskopi Hangi Durumlarda Gereklidir?”
[3]: “Endoskopi kaç yılda bir yapılır? – 50faktorkrem.com.tr”
[4]: “How Often Should You Do a Gastroscopy? – Hospital Nino Jesus”
[5]: “When is Endoscopy Recommended for GERD”
[6]: “Repeat Upper Endoscopy: How Often and Why? Report from the CORI …”
[7]: “ACP Publishes Recommendations on Upper Endoscopy for … – AAFP”
[8]: “Frequently asked questions about endoscopy: part 2 – Top Doctors”